هیدرونفروز کلیه را بهتر بشناسیم

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin

هیدرونفروز یا ورم کلیه عارضه ای است که به کلیه ها فشار وارد می کند و می تواند باعث آسیب آن ها شود. از دلایل هیدرونفروز اغلب انسداد مسیر خروج ادرار از کلیه بخاطر چیزی درون یا بیرون دستگاه ادراری است. با ما همراه باشید با بررسی بیشتر این عارضه.

انسدادی که در دستگاه ادراری رخ می دهد و از اصلی ترین دلایل هیدرونفروز است، می تواند در نتیجه ی سنگ کلیه یا ورم پروستات باشد. همچنین، مشکل عضلانی در محل ارتباط مثانه و حالب هم می تواند باعث بازگشت ادرار به کلیه و ایجاد ورم کلیه شود. پیشتر درباره خطرات هیدرونفروز توضیح داده ایم.

هیدرونفروز چیست؟

هیدرونفروز عارضه ای است که در یک یا هر دو کلیه رخ می دهد و زمانی ایجاد می شود که ادرار نتواند از کلیه به طور صحیح خارج شود. در این شرایط کلیه ها ورم می کنند.

به مثانه، کلیه و لوله های ارتباط دهنده ی آن ها دستگاه ادراری گفته می شود. زمانی که کلیه به طور طبیعی کار می کند، خون را تصفیه می کنند تا به این وسیله مواد زائد را از بدن خارج کنند. در نتیجه در کلیه ادرار تولید می شود. ادرار این مواد زائد را از طریق لوله هایی به مثانه می رساند، و سپس ادرار از طریق لوله ای به نام میزراه از بدن خارج می شود.

هیدرونفروز زمانی ایجاد می شود که در دستگاه ادراری مشکلی ایجاد شود. این عارضه در هر سنی ایجاد می شود و اغلب یکی از کلیه ها را درگیر می کند، ولی گاهی اوقات، هر دو کلیه دچار مشکل می شوند.

هیدرونفروز چیست

علائم هیدرونفروز

بسته به علت هیدرونفروز ، ممکن است در افراد بزرگسال هیچ نشانه ای مشاهده نشود. اما اگر نشانه دار شد، نشانه هایش از این قرار است:

👈 جریان ادرار کم و اغلب ضعیف
👈 ادرار خونی یا خون در ادرار
👈 درد در ناحیه ی پشت، شکم و پهلوها
👈 هر نشانه ای از عفونت دستگاه ادراری، مثل ادرار دردناک، ادرار کدر، و نیاز مکرر به ادرار
👈 تب
👈 تهوع و استفراغ

در نوزادان یا کودکان هم اغلب نشانه ای ندارد، اما اگر نشانه دار باشد، این موارد را شامل می شود:

👈 عفونت مکرر دستگاه ادراری، و وجود تب غیر قابل توضیح
👈 درد شکم و پهلوها
👈 خون در ادرار
👈 بی اشتهایی
👈 کمبود انرژی
👈 کج خلقی و تحریک پذیری

دلایل هیدرونفروز

یکی از اصلی ترین دلایل هیدرونفروز ، رفلاکس وزیکویورترال یا رفلاکس ادراری است. در این عارضه، دریچه ی عضلانی که مجرای ادرار را به مثانه مرتبط می کند درست کار نمی کند. این موضوع باعث بازگشت ادرار به کلیه می شود.

دلیل دیگر، می تواند انسداد و گرفتگی در هر جایی از مسیر مثل مثانه، کلیه، یا لوله های ارتباط دهنده باشد که مانع از خروج ادرار از کلیه ها می شود. این مشکل می تواند به علت انسدادی درونی، یا فشاری بیرون از دستگاه ادراری باشد.

در بزرگسالان، عوامل زیادی می تواند موجب این انسداد شود، ولی مشکل معمولاً ناشی از عارضه ای پزشکی نظیر این موارد است:

✔ بارداری می تواند باعث شود رحم فشار ایجاد کند و لوله های ارتباطی مثانه و کلیه را مسدود کند. هیدرونفروز در بارداری شایع است.
✔ سنگ های کلیه بعد از تشکیل، ممکن است به تدریج برای خروج از کلیه به سمت حالب ها بروند. حرکت سنگ کلیه به سمت حالب می تواند مسیر خروج ادرار را مسدود کند.

اگر به دنبال سوالات متفات خود در زمیتنه سنگ کلیه هستید بر روی دکمه زیر کلیک کنید

✔ بزرگی غده ی پروستات می تواند مجرای میزراه بین مثانه و آلت تناسلی را مسدود کند. البته این مشکل در افراد مسن رخ می دهد. این قضیه می تواند با فشار به مثانه موجب انسداد آن شود.

✔ سرطان هایی که بر دستگاه ادراری تاثیر می گذارند می توانند عامل این انسداد باشند؛ مثل سرطان های کلیه، پروستات، مثانه، دهانه رحم یا سرطان تخمدان. اگر توموری به بخشی از دستگاه ادراری فشار وارد کند، می تواند موجب مسدود شدن راه خروج ادرار از کلیه شود.

✔ لوله های رابط مثانه و کلیه ها می توانند تنگ یا مسدود شوند، که خود از دلایل هیدرونفروز است. این انسداد و تنگی می تواند به علت آسیب یا عفونت باشد.

✔ اعصاب اطراف مثانه ممکن است آسیب ببینند، و این روی کارکرد این اندام اثرگذار است.

در نوزادان معمولاً انسداد به این علت ایجاد می شود که بخشی از دستگاه ادراری آن ها قبل از تولد درست رشد نکرده است.

تشخیص هیدرونفروز

پزشکان از اسکن سونوگرافی برای تشخیص هیدرونفروز استفاده می کنند. این نوع اسکن از امواج صوتی برای دیدن اندام های درونی بدن استفاده می کند و پزشک می تواند ببیند که آیا کلیه های شخص متورم شده یا نه.

اغلب زنان باردار از اسکن سونوگرافی برای بررسی رشد و سلامت جنین در حال رشد استفاده کرده اند. در این روش، تصویری از جنین و اندام های او به دست می آید. اگر به نظر برسد کلیه ها متورم شده اند، به سونوگرافی های بیش تری در دوران بارداری نیاز است.

وقتی نوزاد به دنیا آمد می توان برای بررسی کلیه ها، مثل بزرگسالان برای او سونوگرافی انجام داد. اگر کلیه ها متورم به نظر برسند، نیاز به آزمایش های بیش تری است تا دلیل این مشکل مشخص شود. این آزمایش ها عبارتند از:

  • آزمایش ادرار برای بررسی عفونت یا خون
  • آزمایش خون برای بررسی عفونت
  • آزمایش پرتو ایکس برای بررسی چگونگی حرکت ادرار در بدن
  • سی تی اسکن برای دستیابی به تصویر سه بعدی از اندام ها و دستگاه ادراری

سیستویورتروگرام یک تست پرتو ایکس ویژه است که رفلاکس یا انسداد را نشان می دهد. پزشک به ادرار موجود در مثانه رنگ اضافه می کند و به این ترتیب می تواند مسیر عبور آن را با پرتو ایکس پیگیری کند. از این تست برای تشخیص رفلاکس ادراری در بزرگسالان، و نوزادان استفاده می شود.

تشخیص هیدرونفروز

درمان هیدرونفروز

درمان، بر اساس دلایل هیدرونفروز است. پزشکان هم نوع درمان را بر اساس شدت عارضه و علائم انتخاب می کنند.

وقتی هیدرونفروز شدید و انسداد ادراری بسیار حاد باشد، نیا است تا برای جلوگیری از آسیب دائمی کلیه ها، ادرار تخلیه شود تا فشار کاهش پیدا کند. این کار به وسیله ی وارد کردن یک لوله ی نازک به نام سوند مثانه به مثانه، یا ابزاری ویژه به نام لوله ی نفروستومی به کلیه انجام می شود.

پزشک ممکن است قبل از درمان دلایل هیدرونفروز ، داروهایی برای کنترل درد یا آنتی بیوتیک هایی برای درمان یا پیشگیری از عفونت تجویز کند.

در بزرگسالان، گاهی دلایل هیدرونفروز ، خود به خود برطرف می شوند و نیازی به درمان ندارد. با این حال، اغلب اوقات جراحی برای از بین بردن انسداد یا درمان رفلاکس انجام می شود. جراحی ممکن است خیلی ساده و با برشی کوچک و وارد کردن لوله ای که سر آن نور و دوربین وجود دارد انجام شود، یا ممکن است نیاز به جراحی تهاجمی تری باشد.

برای آشنایی با روش های مختلف جراحی کلیه بر روی دکمه زیر کلیک کنید

 

در برخی موارد هیدرونفروز را می توان با دارو درمان کرد. هیدرونفروز دوره ی بارداری گاهی اوقات پس از پایان بارداری و بدون نیاز به دارو و درمان برطرف می شود. اگر هیدرونفروز قبل از تولد تشخیص داده شود و شدید نباشد، معمولاً احتمالا احتیاجی به درمان ندارد.

فقط در هفته های اول بعد از تولد احتمالاً آزمایش هایی انجام می شود تا اطمینان حاصل شود که مشکلات جدی برای نوزاد پیش نمی آید. از آن جا که نوزادانی که دچار هیدرونفروز هستند با احتمال بیش تری ممکن است دچار عفونت دستگاه ادراری شوند، برای آن ها آنتی بیوتیک تجویز می شود تا ریسک ابتلا به عفونت ادراری کاهش پیدا کند.

نوزادانی که هیدرونفروز شدید دارند معمولاً نیاز به جراحی دارند. در بعضی از آن ها ممکن است لوله ی ارتباطی کلیه و مثانه مسدود شده باشد. در این موارد پزشک می تواند عارضه را با نوعی جراحی به نام پیلوپلاستی درمان کند که رایج ترین جراحی در نوزادان است. پیلوپلاستی تحت بیهوشی عمومی انجام می شود و در آن، قسمتی از لوله ی رابط که مسدود شده بریده و دو انتهای آن به هم وصل می شود.

منبع


پروفسور دکتر حسین کرمی
متخصص جراحی کلیه و فلوشیپ تخصصی اندویرولوژی
استاد تمام دانشگاه شهید بهشتی تهران

این نوشته رو دوست داشتید؟

0

ملاقات حضوری

تماس مستقیم

همه روزه از ساعت 16 تا 20 شب آماده ویزیت بیماران محترم در مطب می باشند. آدرس: تهران، خیابان شریعتی،قلهک،روبروی مسجد قلهک ، کوچه سجاد ، ساختمان پزشکان سجاد، پلاک 68

about-section.png

تمامی حقوق این سایت محفوظ است

Shopping Basket